|
|
|
Inleiding
Het aantrekkelijke aan het schrijven van haiku als poëzievorm is de eenvoud. Na een korte uitleg over de regels kan ongeveer iedereen tussen 8 en 88 onmiddellijk aan de slag. (Zie bv. de sektie "Learning Haiku" verderop.)
Natuurlijk is er een wezenlijk niveauverschil tussen beginnend amateur en grootmeester, met alle gradaties daartussenin. Niet iedereen heeft het talent om het grootmeesterniveau te bereiken, en niet iedereen heeft die ambitie. Dat hoeft ook niet - in de haiku-poëzie zijn er geen winnaars of verliezers. Elkeen kan voldoening vinden en verdienstelijk werk afleveren op zijn niveau.
Hieronder volgen verwijzingen naar haiku webstekken.
Omtrent de haiku dichtvorm
Uitspraak van het woord haiku
Let vooral op de uitspraak van Japanese sprekers (bij saiga-jp, en akiko bij Forvo). Ze zeggen "haai-ku", met aangeblazen h, klemtoon op lange aai, en korte u ergens tussen de u in "dus" en in "duw". Engelstalige sprekers (zoals bij Merriam Webster en Dictionary.com) zijn geneigd, eigenlijk ten onrechte, om er "oe" van te maken.
Definities van haiku en aanverwante termen
Diverse artikels met nadere verduidelijkingen
Learning Haiku
Met Angelsaksische inslag (in het Nederlands heb ik op internet nog geen dergelijk materiaal gevonden), maar toch met vele algemeen bruikbare suggesties.
Japanese esthetiek
Ter overweging:
(1) Zijn "wabi-sabi" en/of "iki" de gepaste schoonheidsidealen voor de goede "klassieke" haiku?
(2) Hoeft de hedendaagse Westerse haiku persé Japanese schoonheidsidealen na te streven?
(3) In welke richting wil "ik" (als auteur) een persoonlijke haiku stijl ontwikkelen?
Mijn persoonlijke definitie van haiku
Versie 2010-Apr-23
Deze tekst is geinspireerd op mijn reflektie over het materiaal op de vele websites vermeld op deze haiku & poëzie pagina, op de diverse definities in de sektie "Definities van haiku en aanverwante termen" hogerop, en op mijn eigen bescheiden ervaringen als auteur van "haaiku" (zie blog). Ik streef naar een krachtige "operationele" definitie die zoveel mogelijk de authenticiteit van haiku-dichters respekteert (ongeacht hun taal, achtergrond, ambities en persoonlijke visie), zoveel mogelijk "echte" haiku als dusdanig (h)erkent, en zoveel mogelijk andere literatuurvormen uitsluit.
Een (geslaagde) haiku is een "minimalistische poëtische resonantie":
- minimalistisch: zuinig, met niet meer woorden dan nodig (maar ook niet minder: een telegram is geen poëzie); zowat algemeen aanvaard zijn de beperkingen "precies of maximaal 17 lettergrepen" en "doorgaans twee, soms één enkel of hoogstens drie opgeroepen beelden",
- poëtisch: het betreft een taalkundige expressie, die door de auteur zelf als poëzie bedoeld is en/of door vele lezers binnen een bepaalde kulturele kontekst als poëzie wordt aangevoeld,
- resonantie: een kombinatie van volgende (in min of meerdere mate aanwezige) elementen:
- (haiku als "moment":) wisselwerking van de auteur met zijn omgeving;
- (haiku als "proces":) wisselwerking van de auteur met zichzelf en met zijn pen;
- (haiku als "produkt":) onderlinge wisselwerking van beelden en/of klanken in het vers zelf;
- (haiku als "boodschap":) gevoelsmatige en/of inhoudelijke respons die het vers bij de lezer oproept.
Aanvullende opmerkingen:
- De definitie is (onvermijdelijk) enigszins cirkulair ("poëzie is wat als poëzie wordt aangevoeld") -- en met wat goede wil is de definitie zélf, in de beknopte drie-woorden formulering, óók een aanvaardbare haiku!
- De definitie maakt abstraktie van de specifieke kulturele kontekst, omvat zowel de klassieke én moderne, oosterse én westerse haiku, en sluit zo goed als mogelijk allerlei andere literatuurvormen uit.
- Het staat elke kultuur, elke stroming en elke individuele haiku-dichter vrij om zichzelf, naar eigen smaak en gevoel, bijkomende beperkingen op te leggen. Die beperkingen kunnen slaan op de vorm (bv. 5/7/5 met cesuur), emotie (bv. wabi-sabi), en/of thematiek (bv. seizoensgebonden natuurwaarneming, al dan niet met "ondertoon"). Enkele van de klassieke Japanse beperkingen, geworteld in de Japanse taal, kultuur en traditie, zijn hier dus als niet-bindende "voorbeelden" vermeld.
- Hare Krishna Hare Krishna / Krishna Krishna Hare Hare / Hare Rama Hare Rama / Rama Rama Hare Hare. Het is interessant dat ook sommige mantra's voldoen aan de definitie, of toch bijna. De repetities zorgen hier voor een sterke klankenresonantie, en doen in wezen geen afbreuk aan de minimaliteits-vereiste (er worden in de Krishna mantra slechts drie verschillende woorden gebruikt). Wat mij betreft zijn dergelijke mantra's wel degelijk verwant met de "geest" van haiku.
Credits: Bij het nogmaals grondig nalezen van Max Verhart's tekst "Essence of Haiku", blijkt dat mijn definitie toch sterk door zijn essay is beinvloed: mijn "minimalistische poëtische resonantie" is anders geformuleerd, maar komt vrij goed overeen met het "brevity/poetry/insight" drieluik dat hij vindt als grootste gemene deler.
Haiku verenigingen
Nederlandstalige haiku-dichters
Voor een eerste overzicht, zie:
Haiku in the Netherlands and Flanders (Max Verhart)
Vermeld in de tekst: J.C. van Schagen, Bart Mesotten, J. van Tooren, W.J. van der Molen
Met voorbeeld-haiku van: Adri van de Berg, Inge Lievaart, Marianne Kiauta, Willy Cuvelier, Marcel Smets, Wim Lofvers, Hans Reddingius, Max Verhart, Paul Mercken, Gé de Jong
Eigen webstekken van haiku-dichters
Haiku weblogs
(gerangschikt volgens begindatum, in [])
- [2003-Jun]:
Kerima Ellouise (vele gedichten, waaronder enkele haiku)
- [2004-Feb]:
Jeanine Hoedemakers
- [2004-Aug]:
Herman Van Rompuy
Een bespreking: Andrew Motion in The Guardian
- [2005-Oct]:
AnamCara (vanalles, waaronder enkele haiku)
- [2005-Nov tot 2007-Aug]:
Paul Vandenbroeck (polux) (haiga)
- [2006-Mei]:
![[n]](../gif/lc_n.gif) Henk Veenstra
Vanalles, waaronder Nederlandse en Friese haiku van: Henk Veenstra, Sinneskyn, Gerrit Bosman, Jannie Schepenaar, Hiltsje Jongsma, Johanna Kruit, Jurjen van der Meer, Jacob Wubs, frans54, Haaye Greydanus, Mysha, L. Elgersma, H. Henderson, Hommo Hof, Jan Bontje, Henri Decorte, L. Beunckens-de Backer, L. van Beneden, Gus Bolden, marsjan, Merel Schäfer, L. Fokkema, Liuwe Hornstra, Jan Loman, Klaas Feenstra, Era Copier, Tsead Bruinja, Etie Pasma, Willem Lofvers, Willemien Pietersen-Nauta, Peter Hans van den Muijzenberg, K. Vollema, Tjitske Peanstra, Inge Lievaart, Sjoerd Kuiper, Hugo Claus, Sean of Sevenwater, Tryntsje van der Veer
- [2006-Nov]:
Corrie van Engelen
- [2007-Apr]:
jeer
- [2007-Apr]:
Haiku, Senryu en Tanka
Groepsblog, met haiku van: Maria Trepp, Hennie van Hee (vuurjuffer), pas_ivy, Bart, Arda Konings (Geroma), Martin Broek, Michel Vancoillie (delius), Femia Cools, Henk Veenstra, Anno Zijlstra, Ellory Mace, oliphant, Secession, Jacopone sr., charles_latan, Scramble X, Ronin
- [2007-Oct]:
Dianne Soeters (vanalles, waaronder enkele haiku)
- [2007-Nov]:
Michel Vancoillie (delius)
- [2008-Jan]:
Meinte van Egmond (vele gedichten, waaronder enkele haiku)
- [2008-Feb]:
Ruud Blauwveld (vanalles, waaronder enkele haiku)
- [2008-Mei]:
Marleen Wenneker-Hulst (haiku, haiga, haibun)
- [2008-Jul]:
Ria Giskes-Pieters (tjilp)
- [2009-Jan]
Femia Cools (1)
- [2009-Mar]
Femia Cools (2) (meerdere gedichten, waaronder enkele haiku)
- [2009-Jun]
Femia Cools (3)
- [2009-Jun]
mijn gedachten (vanalles, waaronder enkele haiku)
- [2009-Jun]
Martin Broek (vanalles, waaronder enkele haiku)
- [2009-Jul]
Jaap de Mol
- [2009-Aug]
Femia Cools (4)
- [2009-Oct]
![[n]](../gif/lc_n.gif) ![[e]](../gif/lc_e.gif) ![[c]](../gif/lc_c.gif) Femia Cools en anderen (ter gelegenheid van LT Curaçao 2009-Oct)
- [2009-Nov]
Jan Mortier
- [2009-Nov]
Erik De Sonville
- [2009-Dec]
Arnold Vermeeren (Shou Zhong)
- [2010-Jan]
Bouwe Brouwer
Haiku op twitter
Ingezonden werk op andere webstekken
Bij Haiku Kring Nederland, "werkplaats"
Met haiku van: Thea Sprengers, Jacob Baartse, Joke Rhebergen, Marco Pieterse, Leidy de Boer, Betty Stam, Kristjaan Panneman, Mark Verwer, Rinke Bartelink, Chris Verschoot, Will Meijer, Abel Staring, Bernard de Coen, Mart van Putten, Hetty Glashorster, Marlène Buitelaar, Marleen Wenneker-Hulst, Paul Mercken, Hubert Voorhoeve, Miriam Janssen, Alex Quested, Jack Jacobs, Hetty Mulder, Arnold Vermeeren, Carlo Veenje, Roland Bingen, Rilke Mahieu, Corry van Emmerik-Koenekoop, Merel Schäfer, Rob Flipse, Jo Merckelbach, Ab Aberson, Dick Dielwart, Ad Beenackers, Jan Baptist, Marco Bijl, Lidy Stuit, Tjebbe van Dijk, Marina Grootjans, Henk Veenstra, Elisabeth Visser, Guus van Osch, Jaap de Mol, Rob Frank, Hans Kilian, Wendy Jebbink-Barrios, Kain Gooren, Jan Sitvast
 Bij Marc Hendrickx
Met haiku van: Jan Bontje, Ingrid Kunschke, Will Meijer, Luc Descamps, Sabine Balzer, Ary Barendrecht, Pál Erdõs, Adriaan Jacobsz, Resy De Meulder, Guy Vanden Broeck, Marlies Willemsen, Hans Kilian, Riet Karsch, Henny Blokker, Grete Zwiers, Yves Joris, Christien Damman, Ida Gorter, Martin Spiljard, Ria Giskes-Pieters, Patrick Auwelaert, Norma Flem, H.C. van Eijck, Peter Lamark, Andi Hermans, Ingrid Lenaerts, Andy Grangé, John van der Drift, Lu Stevens, Geert Verbeke, Francien Ossel-Buiter, Bart Blankaerts, Toon Vanoverstraeten, Tjebbe van Dijk, Ann Verbruggen, Lucien Hostie, Marie-José Van Uffelen, Valérie Persoons, Willem Dekker, Ellen Vekemans, Ruben Bogaerts, Bouwe Brouwer, Guido Ruyssinck
Bij Hannie van Blitterswijk
Met haiku van: Albert Huberts, Emiel Molhuysen, H.W. Werther, Louis A.F. Godschalk, Sjoerd van Hinthum, Walter Vereertbruggen, Abel Staring, Anita Riemersma-Reimer, Peter Privé, Eelco Kruidenier, Joca Sierhuis, Suzanne Pronk, Rim Sartori, Jan Bontje, Herman Mortier, Rein Krol, Hanneke van der Kruit, Olaf Korder, Serge le Coq, Jan Rikken, Radjis Jhinna, Freek Huizing
Bio- en bibliografieën (en soms met enkele haiku)
Bio/bibliografieën bij World Haiku Association
Bio/bibliografieën van leden van de Vereniging van Vlaamse Letterkundigen (V.V.L. vzw)
Bio/bibliografieën van:
Ferre Denis,
Jaak Fontier,
Bart Mesotten,
Raymond Spiessens,
Iris Maria Cyrilla Van de Casteele de Aguirre
Bio/bibliografieën op website Haiku-centrum Vlaanderen
Bio/bibliografieën van:
Willy Cuvelier,
Maria De Bie-Meeus,
Bernard de Coen,
Annie De Paepe,
Ferre Denis,
Willy Leenders,
Guido Ruyssinck,
Julien Tahon,
Geert Verbeke,
Jean-Marie Werrebrouck
Bio/bibliografieën van leden van De Fluweelboom
Een drietal haiku en biografieën van:
Odette Augustyn,
Ann Colpaert,
Willy Cuvelier,
Maurice De Clerck,
Henri Decorte,
Hubert De Splenter,
Leo Dumon,
Fabienne Ferfers,
Roland Leune,
Régine Lievens,
Frans Terryn,
Guy Vanden Broeck,
Cor van Schaik,
Rik Van Wesemael,
Mieke Verlee,
Paul Vyncke,
Jean-Marie Werrebrouck
Bio/bibliografieën bij uitgeverij "A3 boeken"
Bio/bibliografieën van:
Riet de Bakker,
Christine Beeckmans,
Ad Beenackers,
Jan Bontje,
Anne Bijvoet,
Bernard de Coen,
Jan Coessens,
Ferre Denis,
Truus de Fonkert,
Ria Giskes,
Marc Hendrickx,
Marleen Kamminga,
Guus Martens,
Emile Molhuysen,
Piet van Mulkom,
Hans Reddingius,
Anita Reimer,
Monique Stillebroer,
Geert Verbeke,
Jac Vroemen,
Henk Werkhoven,
Laurens Windig
Webstekken met haiku-bijdragen van bezoekers
Nederlandstalige literatuur en poëzie (algemeen)
Linkpagina's
Literaire online magazines, e-zines, blogs
Literaire magazines (betalend)
Online bibliotheken
|
|
|
|